ABD'de günlerdir devam eden dijital sistemlerdeki arızalar, ülkenin en önemli altyapılarını etkileyip büyük bir krize dönüştü. Hava trafik kontrol sistemlerinde meydana gelen sorun binlerce uçuşun iptal edilmesine yol açarken, milyonlarca yolcu seyahat programını değiştirmek durumunda kaldı. Microsoft hizmetlerindeki kesintilerin ardından bankacılık işlemlerinde sorunlar, havayolu şirketlerinde sistem arızaları ve istihbarat kurumlarında teknik aksaklıklar yaşandı. Art arda gelen olaylar Washington'da güvenlik tartışmalarını alevlendirirken, ABD Kongresi yetkililerden açıklama talep etti. Ülkenin dijital altyapısının eskiliği ve olası bir siber saldırı ihtimali tartışmaların odağına yerleşti.
ABD'de son günlerde görülen teknoloji krizinin ilk büyük aşaması, 12 Kasım'da Microsoft 365 hizmetlerinde yaşanan kesintiyle başladı. Başta Outlook ve Exchange Online olmak üzere Microsoft'un kurumsal iletişim hizmetlerindeki sorunlar, çok sayıda şirketin günlük işleyişini aksattı. E-posta alıp gönderemeyen kullanıcılar iş süreçlerinde ciddi sıkıntılarla karşılaşırken, kesinti Microsoft'un başka hizmetlerini de etkiledi. Yaklaşık 24 saat devam eden arıza, dünyanın dört bir yanındaki kurumların ortak dijital altyapılara ne ölçüde bağımlı olduğunu yeniden gösterdi.
Teknoloji alanındaki arızaların ardından, 13 Kasım'da ABD havacılık tarihinin en büyük aksaklıklarından biri meydana geldi. Federal Havacılık İdaresinin (FAA) hava trafik kontrol sistemlerinde görülen iletişim ve radar sorunları üzerine ülke çapındaki uçuşların durdurulmasına karar verildi. Yaklaşık 4 saat 45 dakika boyunca yeni uçuşların kalkışına izin verilmezken, havada bulunan yaklaşık 3 bin 500 uçak güvenli biçimde iniş yaptı. FAA verilerine göre aynı gün yaklaşık 12 bin 462 uçuş iptal edildi. Yetkililer, iptallerin tümünün doğrudan sistem arızasından kaynaklanmadığını ifade etti; buna karşın ülkenin havalimanlarında büyük yoğunluk oluştu.
Uçuşların durdurulması, başta New York, Los Angeles, Chicago, Dallas ve Washington olmak üzere ABD'nin en yoğun havalimanlarında uzun kuyruklara neden oldu. Terminallerde bekleyen yolcular, uçuşlarının ne zaman yapılacağı hakkında bilgi edinmeye çalışırken, iptaller yüzünden pek çok kişi geceyi havalimanında geçirmek zorunda kaldı. Bazı yolcular terminal zemininde battaniyelere sarılıp uyudu; valizleriyle bekleyen kalabalıkların görüntüleri krizin boyutunu gözler önüne serdi. İlk aşamada seyahatlerdeki aksaklıklardan 1,5 milyondan fazla yolcunun etkilendiği bildirildi.
Uçuşları izleyen veriler, havacılık krizinin ne kadar geniş çaplı olduğunu ortaya koydu. Flightradar24'ün paylaştığı bilgilere göre, ABD'ye doğru seyreden ve olağan koşullarda aynı saatlerde 3 bin 600'ü aşması beklenen uçak sayısı, uçuşların durdurulduğu sırada 336'ya kadar düştü. Uçakların kalkamaması ABD içindeki seyahatlerin yanı sıra Avrupa, Kanada ve Meksika bağlantılı seferleri de etkiledi. Bazı ülkelerde ABD'ye gidecek uçakların kalkışları ertelenirken, havayolu şirketleri yolculara rezervasyonlarını değiştirmeleri için kolaylık sunmak zorunda kaldı.
FAA'nın yürüttüğü teknik incelemelerde, hava trafik kontrol merkezlerini birbirine bağlayan eski iletişim altyapısındaki istikrarsızlığın krize neden olduğu tespit edildi. Yetkililer, sistemin bazı bölümlerine her 4-5 saniyede yaklaşık bin bağlantı girişimi ulaşmasının ağda aşırı yük yarattığını belirtti. Teksas eyaletindeki Amarillo kentinde bulunan bir radar tesisiyle Arkansas eyaletinin El Dorado kentindeki iletişim merkezi, sorunun muhtemel kaynakları arasında gösterildi. El Dorado'da yeni yönlendirici cihazların kurulumu sırasında ortaya çıkan sorunların sistemi etkilediği değerlendirilirken, ağdaki bazı bağlantıların devre dışı bırakılmasıyla trafik yeniden dengelendi.
Uçuş yasağının sona ermesi havalimanlarındaki yoğunluğu anında bitirmedi. Binlerce uçağın öngörülen saatlerde kalkış yapamaması, uçuş ekiplerinin çalışma takvimlerini ve uçakların daha sonraki seferlerini de etkiledi. Havayolu şirketleri iptal edilen uçuşlardaki yolcuları yeni seferlere yerleştirmeye çalışırken, bagaj işlemleri ile aktarmalı yolculuklarda sorunlar sürdü. ABD Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, eski sistemler yenilenmediği takdirde benzer aksaklıkların yeniden yaşanabileceği uyarısında bulundu.
ABD genelindeki uçuşlar normale dönmeye çalışırken, 16 Kasım'da bu kez United Airlines'ın operasyonlarını etkileyen başka bir sistem sorunu ortaya çıktı. Pilotların uçuş planlama uygulamalarına ve uçakların en son ağırlık bilgilerine erişememesi, şirketin bazı seferlerinde gecikmelere yol açtı. Aynı gün ABD'nin en büyük bankaları arasında yer alan JPMorgan Chase'in sistemlerinde de teknik problemler görüldü. Banka müşterileri ödeme ve işlem süreçlerinde gecikme yaşadı. Böylece havacılık sektöründeki sorunların ardından finans sistemlerinin de aksaması, ülkenin dijital altyapısının dayanıklılığına yönelik tartışmaları artırdı.
ABD'deki kesintiler havacılık ve bankacılık sektörleriyle sınırlı kalmadı. İnsan kaynakları ve bordro hizmetleri sağlayan Workday'in sistemleri 13-14 Kasım'da bazı müşteriler tarafından kullanılamazken, Amazon Web Services'ın ABD altyapısında 15 Kasım'da bağlantı ve kimlik doğrulama sorunları bildirildi. Apple'ın App Store, Apple Music, AppleCare ve bazı iCloud hizmetlerine erişimde de 17 Kasım'da problemler yaşandı. Farklı şirketlerde kısa süre aralıklarıyla beliren arızalar, kritik teknolojik hizmetlerin ne kadar kırılgan olabileceğini gündeme getirdi.
Teknoloji krizinde öne çıkan gelişmelerden biri de ABD Ulusal Güvenlik Ajansının (NSA) kurum içi iletişim ağındaki kesinti oldu. İstihbarat faaliyetleri bakımından kritik öneme sahip kurumun sistemlerinde yaşanan teknik arıza, güvenlik kaygılarını artırdı. Yetkililer, problemin kurum içindeki bakım çalışmaları ve teknik değişikliklerle bağlantılı olduğunu değerlendirirken, dış kaynaklı bir siber saldırıya dair kanıt bulunmadığını açıkladı. Buna rağmen önemli bir kamu kurumunun da aynı dönemde arıza yaşaması, Kongrede sert soruların gündeme gelmesine neden oldu.
Arka arkaya yaşanan kesintiler üzerine, 18 Kasım'da ABD Temsilciler Meclisi İç Güvenlik Komitesinde önemli bir oturum gerçekleştirildi. İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin, Ulusal İstihbarat Direktörü Jay Clayton ve FBI Başkan Yardımcısı Christopher Raia, milletvekillerinin sorularına yanıt verdi. Oturumda havacılık, bankacılık, teknoloji ve istihbarat sistemlerindeki arızaların birbiriyle ilişkili olup olmadığı sorgulandı. Yetkililer olayları incelemeyi sürdürdüklerini bildirirken, ABD'nin kritik altyapılarının güvenliğinin daha kapsamlı biçimde araştırılması yönünde çağrılar yapıldı.
İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin, yaşanan olayların yabancı ülkelerin yürüttüğü kötü niyetli siber faaliyetlerden kaynaklanmadığı konusunda yüzde 98 emin olduğunu söyledi. Bununla beraber, bu kadar kısa süre içinde bu büyüklükte teknoloji kesintilerine daha önce tanık olmadığını da kabul etti. FBI Başkan Yardımcısı Christopher Raia ise incelenen olaylarda siber saldırı belirtisi taşıyan bir bulguya rastlanmadığını belirtti ve özel sektör kuruluşlarıyla çalışmaların devam ettiğini aktardı.
Kongredeki oturumda Demokrat Temsilciler Meclisi Üyesi Dan Goldman, NSA sistemlerindeki kesintinin nedeni konusunda Ulusal İstihbarat Direktörü Jay Clayton'a peş peşe sorular yöneltti. Goldman, problemin kurum içindeki yazılım güncellemelerinden mi yoksa dışarıdan müdahaleden mi kaynaklandığının açıkça söylenmesini istedi. Clayton, mevcut incelemelerde dış tehdit aktörlerine işaret eden bir bulguya rastlanmadığını ifade etti. Ancak Goldman, bu açıklamaları yeterince açık bulmayıp yetkilinin sorularına doğrudan yanıt vermediğini savundu.
Havacılık, bankacılık ve istihbarat kurumlarının kısa aralıklarla arızalardan etkilenmesi, olayların koordineli bir siber saldırının parçası olup olmadığı sorusunu gündeme taşıdı. ABD'li güvenlik yetkilileri ise mevcut bulguların bu ihtimali desteklemediğini bildirdi. Ulusal İstihbarat Direktörü Clayton, kesintilerin bakım çalışmaları ve teknik değişikliklerle ilişkili, birbirinden ayrı olaylar olarak değerlendirildiğini söyledi. FBI da arızaların kötü niyetli siber faaliyetlerden kaynaklandığını gösteren bir kanıt bulunmadığını duyurdu.
Sistem arızalarının ardından yapay zeka teknolojilerinin siber güvenlik üzerindeki etkileri de tartışılmaya başlandı. Uzmanlar, gelişmiş yapay zeka araçlarının yazılımlardaki güvenlik açıklarını daha hızlı bulabilmesinin teknoloji şirketlerini güncellemeleri daha sık yapmaya yönelttiğine dikkat çekti. Bununla birlikte yazılımlara yüklenen yeni güvenlik yamalarının kimi zaman beklenmedik teknik problemlere yol açabileceği belirtildi. Bu durum, şirketlerin güvenlik açıklarını giderme yükümlülüğü ile sistemlerin kesintisiz işlemesini sağlama ihtiyacı arasında hassas bir denge kurmasını zorunlu kılıyor.
ABD sistem krizinde öne çıkan başlıklardan bir diğeri, kritik kamu altyapısının eski teknolojilerle işletilmeye devam etmesiydi. Özellikle havacılık alanında uzun yıllardır kullanılan iletişim ve radar sistemlerinin yenilenmesi ihtiyacı yeniden gündeme geldi. FAA, son arızanın ardından 60'tan fazla ağ yönlendiricisindeki belirli işlevleri önlem amacıyla devre dışı bıraktığını, sorunla ilişkili cihazların kurulumunu da durdurduğunu açıkladı. Yetkililer, gelecekte yaşanabilecek kesintilerin önüne geçebilmek için altyapının daha kapsamlı biçimde yenilenmesinin önem taşıdığını ifade etti.
ABD'deki aksaklıklar teknik sorunları aşarak Washington'da siyasi tartışmalara da yol açtı. Havacılık sistemlerini yenilemek için gereken yatırımlar, federal kurumların krizlere hazırlık seviyesi ve özel teknoloji şirketlerine bağımlılık Kongrede gündeme taşındı. İç Güvenlik Bakanı Mullin'in uçuş krizinin hemen sonrasında devlet uçağıyla bir Amerikan futbolu maçına gitmesi de eleştirilere neden oldu. Mullin ise bu yolculuğun ABD hava sahasına duyduğu güveni gösterdiğini savundu.
12 Kasım'da Microsoft hizmetlerindeki kesintiyle başlayan ve daha sonra havalimanlarını, bankaları, teknoloji şirketlerini ve istihbarat kurumlarını etkileyen arızalar, ABD'nin dijital altyapısına yönelik tartışmaları derinleştirdi. Yetkililer olayların birbiriyle bağlantılı siber saldırının sonucu olmadığını vurgulasa da eski sistemlerin yenilenmesi ve kritik hizmetlerin kesintilere karşı güçlendirilmesi gerektiği yönündeki baskı artıyor. Washington'daki incelemeler sürerken, son günlerde yaşanan aksaklıklar ülkenin teknolojiye bağımlı sistemlerinin büyük sonuçlar doğurabilecek arızalara ne ölçüde açık olduğunu bir kez daha ortaya koydu.




YORUMLAR
İLK YORUM YAPAN SEN OL